Ba không chịu giao quyền, F2 nên làm gì thay vì chờ?

Có một câu mà mình nghe gần như y hệt nhau từ hàng chục người con kế nghiệp, khác mỗi giọng vùng miền: "Em về công ty bốn năm rồi anh ạ, mà tới giờ ký một cái đơn hàng vẫn phải chạy qua phòng ba."

Bốn năm. Quý khách thử tính xem bốn năm ở tuổi ba mươi đáng giá bao nhiêu, rồi nhân lên cho số F2 đang ngồi chờ y như vậy trên khắp đất nước này. Người con thì sốt ruột, người cha thì im lặng, và cái im lặng đó bị dịch thành ba không tin mình, ba cố chấp, ba không muốn buông.

Mình nói ngay cho gọn: dịch như vậy là sai, và sai chỗ này thì mọi nước đi sau đó đều phản tác dụng. Nên trước khi bàn chuyện làm gì, phải hiểu cho đúng vì sao ba không giao quyền.

Vì sao F1 không giao quyền, và vì sao đó không phải ích kỷ

Sự trì hoãn của người cha hay bị đọc thành thiếu tin tưởng hoặc cố chấp. Mình đã ngồi với đủ nhiều gia đình để nói chắc rằng thường thì không phải vậy. Có ba lý do nằm sâu hơn, và cả ba đều rất người.

1. Công ty là đứa con thứ hai của F1

Người cha đã đổi cả tuổi trẻ, đổi các mối quan hệ, đổi những đêm mất ngủ để dựng nên nó, trong khi quý khách còn đang đi học. Giao quyền vì thế không phải là ký một tờ giấy, nó là chấp nhận rủi ro mất thứ quý nhất đời mình vào tay một người mình thương nhưng chưa từng thấy gánh nặng. Nỗi sợ đó có thật, và quý khách sẽ không cãi thắng nó bằng lý lẽ đâu.

2. F1 chưa thấy bằng chứng quý khách gánh được

Người cha tin vào kết quả chứ không tin vào lời hứa hay tấm bằng, bởi vì cả đời ông đã sống bằng đúng thước đo đó. Nếu quý khách chưa từng một lần tự chịu trọn một khoản lời lỗ, từ lúc quyết định tới lúc trả giá, thì ông chưa có cơ sở nào để buông tay. Đây là điểm mấu chốt của cả bài, và cũng chính là chỗ mở ra lối thoát ở cuối.

3. Quyền chưa tách rời khỏi con người F1

Trong một công ty chạy bằng quan hệ cá nhân, quyền không phải cái chức danh có thể trao tay qua bàn họp. Khách hàng lớn tin ba, ngân hàng tin ba, mấy anh chị nhân sự cũ nghe ba, và tất cả những niềm tin đó dính vào một con người chứ không dính vào cái ghế. Ba có muốn giao cũng không gỡ ra được để đưa cho quý khách, vì chưa ai chỉ cho hai cha con cách gỡ.

Ba không giữ ghế. Ba đang giữ một cỗ máy mà quyền lực đã hàn liền vào chính con người ba, và trong nhà chưa có ai biết cách cắt mối hàn đó ra.

Ba sai lầm F2 hay mắc khi chờ đợi

Sai lầm 1: Đòi quyền trực diện

"Ba giao cho con đi, con làm được mà." Câu này nghe rất thẳng thắn và rất người lớn, nhưng nó bấm đúng vào nỗi sợ mất mát mình vừa nói ở trên, nên phản ứng tự nhiên của người cha là siết chặt thêm một nấc. Càng đòi thì càng lùi, và sau vài lần như vậy hai cha con thôi nói chuyện công việc với nhau luôn.

Sai lầm 2: Âm thầm bực rồi buông

Nhiều F2 giỏi chọn đường im lặng, làm cho xong phần việc được giao, không đề xuất gì nữa, rồi âm thầm rải hồ sơ đi nơi khác. Cái giá của kiểu bỏ cuộc lịch sự này rất đắt mà không ai nhìn thấy: cỗ máy gia đình mất đúng người kế nghiệp tốt nhất của nó, và không một ai trong nhà nói ra lý do thật.

Sai lầm 3: Cải tổ chui công ty của ba

Đây là sai lầm của những người con năng nổ nhất. Chưa có quyền chính danh nhưng đã lặng lẽ đổi quy trình, thay người, áp KPI lên đội ngũ đã ngồi đó mười lăm năm. Đội ngũ không cãi lại đâu, họ chỉ cần đi bộ sang phòng bên cạnh mách một câu, và thế là chút uy tín ít ỏi quý khách gom được cũng bay theo.

Đổi khung: quyền là thứ để giành, không phải để xin

Cả ba sai lầm trên mọc ra từ cùng một giả định sai, rằng quyền là món ba cho và việc của người con là thuyết phục ba cho. Quý khách xem lại lịch sử nhà mình mà xem, hồi đó có ai cho ba quyền không? Ba tự giành lấy nó bằng kết quả, từng đơn hàng một, và đó là quy luật ông tin tưởng hơn mọi lời nói.

Vậy thì vấn đề còn lại chỉ có một, là quý khách cần một cái sân để giành. Một nơi quý khách tự quyết, tự chịu lời lỗ, tự làm ra kết quả của riêng mình, mà không phải giẫm lên cỗ máy ba đang giữ. Giành quyền ngay trên công ty của ba thì quý khách quay về đúng ba sai lầm ở trên. Giành quyền trên một cái sân riêng thì chẳng ai thấy bị đe doạ cả.

Ba bước khởi động cụ thể

Bước một, chọn một mảng có thể tách ra làm đơn vị riêng, một dòng sản phẩm, một tệp khách, hay một dịch vụ mới, miễn là không đụng vào phần lõi đang nuôi cả nhà. Bước hai, đừng xin quyền, hãy xin ba một nguồn lực có giới hạn để thử, vì một lời đề nghị có giới hạn thì dễ được gật đầu hơn nhiều. Bước ba, cài hệ thống đo lường ngay từ ngày đầu tiên, để tới lúc cần nói chuyện thì kết quả tự lên tiếng thay quý khách.

Quyền không phải thứ để xin cho được. Quý khách cứ tạo ra kết quả ở một nơi không ai phải sợ, rồi quyền sẽ tự đi tìm quý khách.

Câu hỏi thường gặp