Vì sao dựng một đơn vị kinh doanh mới dễ thắng hơn cải tổ công ty của F1

Ngày đầu tiên đi làm ở công ty nhà, gần như F2 nào cũng có chung một bản năng, là sửa cho nó tốt hơn. Thấy quy trình cũ kỹ thì muốn thay, thấy đội ngũ không có KPI thì muốn áp, thấy công ty treo vào vài con người thì muốn tái cấu trúc ngay lập tức.

Mình hoàn toàn hiểu bản năng đó, và mình cũng không nói nó sai. Nó đúng về ý định nhưng chọn nhầm chiến trường, mà chọn nhầm chiến trường thì càng nhiệt huyết càng thua nhanh.

Bởi vì cải tổ một công ty đang chạy vốn đã là một trong những việc khó nhất của nghề quản trị, kể cả với người nắm toàn quyền trong tay. Còn quý khách thì chưa có quyền. Mình mời quý khách nhìn kỹ hai con đường trước khi bước.

Cải tổ công ty của F1 khó ở đâu

1. Quyền lực nằm ở quan hệ, không nằm ở chức danh

Trong doanh nghiệp gia đình, khách hàng lớn tin ba, nhà cung cấp nể ba, mấy anh chị nhân sự cũ nghe ba. Muốn cải tổ thì quý khách cần quyền, mà quyền lại đang dính vào con người ba chứ không nằm trong cái ghế nào cả. Nói cách khác, quý khách đang cố dịch chuyển một thứ chưa thuộc về mình.

2. Đội ngũ cũ kháng cự thay đổi

Xin nói rõ để quý khách đỡ giận họ: người ta không chống quý khách, người ta chống rủi ro. Quy trình cũ dở thật, nhưng nó là vùng an toàn mà họ đã sống trong đó mười mấy năm và biết chắc mình không chết. Một người chưa chứng minh được gì mà đã đòi đổi vùng an toàn của người khác thì phản ứng tự nhiên là phòng thủ, rồi đi bộ sang phòng bên cạnh mách một câu.

3. Mỗi thay đổi đều rủi ro đụng cỗ máy đang tạo tiền

Công ty của ba đang nuôi cả gia đình quý khách và mấy chục gia đình khác nữa. Sửa một chỗ mà hỏng thì cái giá phải trả rất thật, và người trả không phải quý khách mà là tất cả những người đó. Nỗi sợ khiến F1 phanh mọi thay đổi là nỗi sợ hợp lý, đừng vội gọi nó là cố chấp.

Cải tổ là mổ trên một cơ thể đang chạy marathon. Ai cũng sợ con dao ấy, kể cả người đang cầm nó.

Vì sao dựng mới dễ thắng hơn

Mình đặt hai con đường cạnh nhau để quý khách tự nhìn, khỏi cần mình thuyết phục thêm câu nào.

Trên vai người khổng lồ: xây mới không có nghĩa là bắt đầu từ số không

Đây mới là chỗ khiến hướng này mạnh hơn cả chuyện khởi nghiệp ngoài kia, và cũng là chỗ nhiều người hiểu nhầm nhất. Đơn vị mới của quý khách không mọc lên giữa sa mạc, nó đứng trên vai người khổng lồ mang tên ba của quý khách: uy tín thương hiệu gia đình, dòng tiền sẵn có, mạng lưới khách hàng và nhà cung cấp mà ông đã gây dựng suốt mấy chục năm.

Một công ty khởi nghiệp ngoài kia phải đốt nhiều năm và rất nhiều tiền mới mua được chừng ấy lợi thế, còn quý khách thì có sẵn từ ngày đầu tiên. Đổi lại, quý khách không đụng một ngón tay nào vào cỗ máy lõi, nên ba cũng chẳng mất gì để lo.

Đó chính là tinh thần mà mình hay gọi là ba giữ gốc, con xây ngọn. Nền móng đang nuôi cả nhà thì để nguyên đó cho ba, còn quý khách mọc thêm một nhánh mới, có hệ thống, và tự tay mình vun.

Khi nào thì vẫn phải cải tổ?

Mình nói cho công bằng, không phải lúc nào cũng nên né cải tổ. Nếu phần lõi đang suy giảm nhanh tới mức không còn kịp xây song song, hoặc nếu ba đã sẵn sàng trao quyền và cùng ngồi xuống đồng thuận thay đổi, thì cải tổ là nước đi đúng. Nhưng ngay cả trong hai trường hợp đó, một đơn vị mới chạy tốt vẫn là bàn đạp niềm tin khiến cuộc cải tổ sau này nhẹ đi rất nhiều, vì lúc ấy quý khách đã có kết quả để nói chuyện chứ không còn phải hứa.

Đừng giành lấy con dao mổ trong tay ba. Hãy trồng một cái cây bên cạnh, rồi để cái cây ấy nói giùm quý khách.

Câu hỏi thường gặp